Home
Artikelen
Archief
Links
Contact
Colofon
Categorieën
RSS-feed

Artikelen

Orkney bestaat uit een groep van 67 eilanden ten noorden van Schotland waarvan er 12 bewoond zijn. Orkney heeft een glooiend landschap met vruchtbare grond, veel meren en weinig bomen en is al 10.000 jaar bewoond. Deze lange bewoningsgeschiedenis, het feit dat steen het meest voorkomende bouwmateriaal is en de samenstelling van de bodem waardoor archeologisch materiaal goed bewaard blijft, maken van de Orkney Eilanden een groot archeologisch openluchtmuseum met monumenten uit alle perioden van de geschiedenis. In dit artikel zal ik vooral ingaan op de monumenten uit de nieuwe steentijd (neolithicum). [lees verder]

Vandaag de dag weten we dat Romeinse restanten in een brede strook langs de oever van de rivier de Waal en de steile helling van haar stroomdal in het oosten worden aangetroffen. Vanaf de Rivierstraat en de Winselingseweg in het westen strekt het gebied zich uit tot aan de Ubbergse Holleweg (St. Maartenskliniek) in het oosten om daar op het gebied van de gemeente Beek-Ubbergen verder door te lopen richting Berg en Dal. Het gaat daarbij om een enorm gebied van honderden hectaren, waarin zich gedurende meer dan vier eeuwen een complexe bewoningsgeschiedenis heeft afgespeeld. [lees verder]

Ten tijde van het grote Romeinse Rijk gold de Rijn als de noordgrens. Dat is een zo belangrijk historisch feit, dat wij zelfs nu nog regelmatig met betrekking tot bepaalde cultuuraspecten onderscheid maken tussen het gebied ten zuiden van de grote rivieren en het gebied ten noorden daarvan.
Gezien de huidige ligging van de stad Wageningen en op basis van wat nu bekend is over de loop van de Rijn, kan gesteld worden dat deze locatie geen deel heeft uitgemaakt van het Romeinse Rijk. De vraag is echter of de Rijn, waar Wageningen zich eeuwen later langs de noordoever als vestingstad zou gaan ontwikkelen, een harde scheidslijn is geweest tussen de Romeinen en de volkeren 'boven de grote rivieren' of dat de rivier meer als een diffuse grens moet worden beschouwd. [lees verder]

Plaatsnamen herbergen vaak de historische functie van een streek, stad of nederzetting. In veel gevallen wijst de toponiem op een militaire- of verdedigingsfunctie. Zo herinneren Burgh (bij Haamstede), Middelburg, Domburg, Oostburgh en Souburgh, alle in Zeeland, aan de negende-eeuwse vluchtburchten die ter protectie tegen vikingaanvallen zijn gebouwd. Qua aantal vallen deze burchten in het niet bij de Ierse 'raths', de aarden ringforten. Naar schatting zijn er ruim 30.000 van deze versterkingen in Ierland gebouwd. Niet alleen in kwantiteit overtreffen de raths de Zeeuwse burchten, maar ook in ouderdom. Veel ringforten stammen uit de vroeg-christelijke tijd (vanaf de tweede eeuw CE) [lees verder]

Afgezien van enige mededelingen van mr. C.J. de Lange van Wijngaarden is over de geschiedenis van de Goudse lakenindustrie nog niets gepubliceerd Deze woorden vormen het begin van Geselschaps artikel "De lakennijverheid" uit 1972. Hij stelde vast dat het gemis aan een behoorlijke geschiedschrijving niet gelegen lag in het feit dat de lakenindustrie onbeduidend was. Integendeel, in het begin van de zeventiende eeuw was het de belangrijkste nijverheid van de stad. Meer dan 3000 arbeiders waren erin werkzaam. Het ontbreken van een goede historiografie is voornamelijk te wijten aan het ontbreken van veel gegevens: grote delen van de gildenarchieven zijn verloren gegaan. [lees verder]

Ten tijde van het Romeinse Rijk, dat zich tussen de jaren 14 en 117 na het begin van onze jaartelling uitbreidde tot in onze streken, had men twee manieren om doden een laatste rustplaats te bieden: begraven of cremeren.
In gebieden waar de joodse godsdienst beleden werd, was het alleen gebruikelijk doden te begraven. Het christendom, dat zich vanuit Palestina naar Rome had verplaatst, had geen traditie omtrent begraven of verassen. Gekozen werd voor de joodse manier: begraven. Dat paste ook perfect in het geloof aan een volkomen lichamelijke opstanding aan het einde der tijden. [lees verder]

Even buiten Jeruzalem hebben archeologen de resten gevonden van een tweeduizend jaar oude joodse nederzetting. De vondst zou nieuw licht werpen op de wijdverbreide gedachte dat de joden na de verwoesting door de Romeinen van de Joodse Tempel in 70 CE massaal uit Jeruzalem wegvluchtten. [lees verder]

Eind september was het zover. De afdeling Archeologie van BMA startte het eerste van een reeks van archeologische onderzoeken die tijdens de aanleg van de Noord/Zuidlijn op verschillende locaties zullen worden uitgevoerd. De spits werd afgebeten op het Damrak, waar de startschacht voor de boortunnel wordt gemaakt. Hiervoor worden enkele caissons (grote betonnen bakken) in de monding van de rivier de Amstel afgezonken. [lees verder]

In de tijd van de bouw van de Schreierstoren in 1486 telde Amsterdam rond 10.000 inwoners. De toren maakte deel uit van het verdedigingsbolwerk van de stad. Hij stond strategisch opgesteld aan het open havenfront en bij de oostelijke stadsgrens. Fier rees de toren uit het water op en waakte over de schepen die lagen aangemeerd achter een dubbele palenrij ongeveer op de plek waar nu het Centraal Station zich bevindt. Eb en vloed omspoelden Amsterdam. [lees verder]

Tussen 2002 en 2004 hebben medewerkers van de Archeologische Monumentenwacht en de Monumentenwacht Noord-Brabant 50 archeologische objecten op particuliere terreinen geïnspecteerd. Het ging daarbij vooral om grafheuvels, een urnenveld en enkele kasteelterreinen. Alle eigenaren hebben een rapport over de toestand van hun monument(en) gekregen met daarin adviezen voor beheer en onderhoud. [lees verder]

In het wierdedorp Stedum bestond al jaren de wens het borgterrein Nittersum, centraal gelegen in het dorp, her in te richten. Vooral de borgstee, de locatie waar tot 1818 de borg had gestaan, maakte een verwaarloosde indruk. De Vereniging Dorpsbelangen Stedum benaderde in 2001 Landschapsbeheer Groningen met het verzoek het borgterrein op te nemen in haar project Verborgen Terreinen, dat beoogt voormalige borgterreinen weer zichtbaar te maken, middels herstel en door nieuwe functies te ontwikkelen. Landschapsbeheer heeft een meervoudige ontwerpopdracht gehouden met als doelstelling de borgstee de nieuwe functie van huiskamer voor de Stedumers te geven. [lees verder]

Onder de Josephhof speuren archeologen een jaar lang naar de oorsprong van Nijmegen. De Gelderlander doet van deze uitgebreide opgravingen verslag door een wekelijks artikel van Peter Deurloo in het regionale dagblad. Hier worden alle artikelen verzameld. Tot nu toe deel 1 t/m 34. [lees verder]

Uit een vroegmiddeleeuws grafveld te Rijnsburg werden in één graf drie bijzondere vondsten gedaan: een gordelgesp, een gordelbeslagstuk en een muntgewichtje. De gesp is gedecoreerd met dierfiguren, vlechtwerk van gouddraad en de halfedelsteen almandijn. Het beslagstuk is zeer kleurrijk: het is verguld en ingelegd met glas en email op bladgoud. Op het gewicht is een Latijns kruis met de gewichtsaanduidingen 'Gamma' en 'Alpha' aangebracht. [lees verder]

In 1933 werd in Oss bij de opgraving van een grafheuvel uit de ijzertijd een bronzen situla (emmer) met resten van een crematie aangetroffen. Daarbij hoorden nog rijk versierde wapens, hout, kleding en stukken paardentuig. De rijkdom van de giften en de aanwezigheid van paardentuig wijzen op het graf van een vorst. [lees verder]

Ze hebben niets met esoterische zoektochten naar de Graal : de mannen én vrouwen die zich deze week in Utrecht in de avonturen van nobele ridders storten, bedrijven serieuze wetenschap. Ze zijn hier voor het eerste congres van de International Arthurian Society op Nederlandse bodem. In Amsterdam is speciaal voor de gelegenheid een expositie ingericht, met alle Arthur-manuscripten uit Nederlandse collecties. [lees verder]

De ruim 2000 jaar oude Tempelrol, onderdeel van de Dode-Zeerollen, is voor het eerst in Europa te zien. Het perkament lokt duizenden naar een tentoonstelling over Israëlische kunst in Berlijn. Illegale handel bracht de Dode- Zeerollen onlangs in het nieuws. Sinds kort worden fragmenten van deze kostbare bijbelhandschriften op de markt te koop aangeboden. Hoofdverdachte is de Syrisch-christelijke familie Kando. [lees verder]

Dit artikel is gebaseerd op een eerder artikel dat Robert Triest schreef met Piet Moree en Jack Triest.
Zeven jaar geleden vond de familie Veens op het strand van Terschelling een vreemd steentje. Nu blijkt dat dit niet zomaar een steentje is, maar een door mensen gemaakt gebruiksvoorwerp - archeologen van de Universiteit van Leiden vermoeden dat het uit Schotland komt en misschien wel 5000 jaar oud is. Wiskundige Robert Triest herkent in deze steen een zogenaamd mysterieus lichaam. Maar wat zijn die mysterieuze lichamen voor dingen? [lees verder]

Stel nu eens dat Nijmegen (Noviomagus) niet had kunnen groeien op Romeinse funderingen en Karel de Grote. Dan was het een gehucht gebleven, als de Franse tegenhanger Nijon. [lees verder]

[Door: Hans Jacobs]
Het lijkt op een historische thriller. Veel had het niet gescheeld of een beroemd middeleeuws paneel was volledig verloren gegaan. Gelukkig waren daar net op tijd de middeleeuwse neefjes om hun oom te redden. Nu nog kijkt hij verbaasd naar de witte lege plek boven de noordingang van zijn parochiekerk in Kranenburg, net over de grens bij Nijmegen, pastoor Aengenheyster. [lees verder]

Het Centrum voor Nederlandse Religiegeschiedenis en het Archeologisch Centrum organiseerde onlangs een symposium over Religie in Nederland in het eerste millennium. Dagvoorzitter Gerard Rooijakkers vertelde in zijn inleiding dat de tijd nu rijp was voor een dergelijk symposium omdat de oudste geschiedenis van religie tegenwoordig mede door de opkomst van het neo-paganisme weer volop in de belangstelling staat. In de collegezaal van de Vrije Universiteit had zich dan ook een publiek verzameld dat behalve uit geinteresseerde wetenschappers ook uit een groot aantal wicca's, asatruers en andere paganisten bestond. Zij werden getrakteerd op een achttal lezingen over uiteenlopende onderwerpen. Hieronder volgt een korte impressie van de behandelde stof. [lees verder]

[Bron: ADC ArcheoProjecten]
Vondst zogenaamde begraven hofstad op de bouwlocatie Lange Steeg
Dinsdag 7 juni stuitten archeologen van ADC ArcheoProjecten in Alblasserdam totaal onverwacht op de resten van een heus adellijke woonplaats. De archeologen zijn al vanaf 11 april in opdracht van de gemeente Alblasserdam met hun opgraving bezig in het plangebied De Lange Steeg, plandeel De Waterhoven. Tot nu toe waren er al er volop sporen aangetroffen, daterend uit de tijd van de eerste pionierende middeleeuwse boeren in de Alblasserwaard tot nu. Van een kasteel was tot op heden nog niets bekend. [lees verder]

[Bron: Bureau Archeologie Nijmegen, juni 2005]
Tussen 10 BCE en het begin van de jaartelling stichtten de Romeinen in de nabijheid van de legerplaats op het Kops Plateau, in het oosten van Nijmegen, een nieuwe hoofdplaats voor de Bataven. Het is daarmee de ouste stedelijke nederzetting van Nederland. Uit de geschriften van de in Alexandrië woonachtige geleerde Ptolemaeus en van de Romeinse schrijver Tacitus kennen we twee namen die met het Nijmegen van die tijd in verband worden gebracht, Batavodurum en Oppidum Batavorum. [lees verder]

[Door: D. Olthof, 2005]
Het belangrijkste kenmerk van de Bronstijd is uiteraard het gebruik van brons. In de Vroege Bronstijd is brons nog zeer zeldzaam, maar uit de Midden-Bronstijd is al een grote variatie aan voorwerpen bekend. Bronzen voorwerpen worden zelden in nederzettingen gevonden. Het kostbare brons werd meestal omgesmolten... [lees verder]

[Bron: Bureau Archeologie Nijmegen]
In het midden van de zeventiende eeuw werd aan de zuidzijde van het Kelfkensbosch, op de plaats waar eerder een reeks kleinere huizen stond, een imposant patricërshuis gebouwd met aan de voorzijde een pilastergevel in Paladiostijl. Het huis is voor het eerst te zien op de plattegrond die Hendrik Feltman in 1669 in opdracht van het bestuur van de stad Nijmegen vervaardigde en die tegenwoordig in Museum Het Valkhof hangt. [lees verder]

[Bron: Bureau Archeologie Nijmegen]
De St. Josephhof gaat worden bebouwd. Nadat eind jaren '80 de eerste plannen werden gemaakt gaat het nu dan ook echt gebeuren. In 2007 zullen hier 88 woningen en een ondergrondse bewonersgarage zijn gerealiseerd. [lees verder]

Bathmen heeft, in tegenstelling tot menig ander dorp in Salland, veel van haar oude karakter behouden. Van het oudste Bathmen was echter tot 1995 maar weinig bekend. Onder de bouwlanden om het dorp liggen veel resten uit de prehistorie. [lees verder]

[Door: Bart Boele]
Het oudste alfabet van Nederland, waarschijnlijk van West-Europa, blijkt ooit in Velsen gevonden te zijn. Het gaat om negentien en nog eens zestien Latijnse letters, ingekrast op een duig van een houten Romeins wijnvat uit het jaar 20. [lees verder]

[Door: Marco Vermunt]
In plaats van vastenavond te vieren, heb ik dit jaar rondgewandeld op de Krim, in het zuiden van Oekraïne. De Krim is een schiereiland in de Zwarte Zee met prachtig natuurschoon en een bewogen geschiedenis, slechts bij weinigen in het westen bekend. Het hele land moet in feite nog toeristisch ontdekt worden. Tijdens mijn rondritten heb ik kennis kunnen maken met allerlei historische en archeologische bezienswaardigheden. [lees verder]

Van maandag 7 oktober 2002 tot en met vrijdag 18 oktober 2002 werd, in opdracht van de Woningstichting Dinxperlo, door het Archeologisch Diensten Centrum (ADC, zie www.archeologie.nl) uit Bunschoten een archeologisch onderzoek verricht op het terrein van het Zorgcentrum Oldershove. [lees verder]

Al een aantal jaren geleden heeft RAAP door veldverkenning ontdekt dat er op een voormalige akker aan de Kloosterstraat/Kapelstraat te Loil aardewerkscherven uit een tweetal tijdperken te vinden waren. Allereerst scherven uit de IJzertijd, de periode tussen 250 en 50 jaar BCE. Ook troffen we scherven aan uit de Volle en Late Middeleeuwen (tussen 800 en 1500). [lees verder]

Van maart tot en met mei 1998 voerde de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB) een opgraving uit op het terrein Aalsbergen te Didam, waarbij amateur-archeologen assistentie verleenden. Hier ging een Aanvullend Archeologisch Onderzoek in het najaar van 1997 aan vooraf. [lees verder]

Bij het archeologisch onderzoek in het gebied van de Waalsprong komen regelmatig voorwerpen aan het licht die niet zijn weggegooid of verloren, maar met zorg zijn achtergelaten. Dat blijkt soms al door de specifieke plaats die men voor de depositie uitkoos. [lees verder]

Het rijke Romeinse verleden van Nijmegen heeft ervoor gezorgd dat de eerste berichten van gevonden oudheden al in de 16de eeuw verschijnen. In 1834 laat Reuvens, hoogleraar archeologie in Leiden, de eerste wetenschappelijke opgraving in Nijmegen uitvoeren. Reuvens werkte zelf nooit in het veld. Het graafwerk werd verricht door arbeiders onder leiding van een voorman. [lees verder]

[Door: Peter van den Broeke]
In het overstromingsgevoelige gebied aan de noordzijde van de Waal koos men de hoogste delen uit om op te wonen. Dat verklaart de vondsten uit diverse perioden op een langgerekte zandrug onder het Woonpark Oosterhout. [lees verder]

[Door: Peter van den Broeke]
De uitbreiding van Nijmegen naar de noordzijde van de Waal vereist ook zorg voor de overblijfselen uit het verleden. Bouwactiviteiten, de aanleg van plassen en andere bodemverstoringen bedreigen immers het culturele erfgoed dat onder het oppervlak schuilgaat. [lees verder]

Op de VINEX-locatie Elst-Westeraam ontdekten amateurarcheologen in de zomer van 2002 funderingen van stenen muren van - zoals later bleek -een tempel uit de Romeinse tijd. Het gebied werd bouwrijp gemaakt voor een nieuwe wijk. Overal lagen hopen grond die door bulldozers en graafmachines waren opgeworpen. De gemeente en de Grond Exploitatie Maatschappij (GEM) Westeraam Beheer bv. stonden voor een probleem. Hoe nu verder? [lees verder]

Op verzoek van de gemeente Wijchen heeft het Bureau Archeologie van de Gemeente Nijmegen in Hernen een noodonderzoek verricht. Een oplettende amateurarcheoloog seinde het Bureau Archeologie in dat er opvallend veel oude bakstenen en rode verkleuringen van de bodem te zien waren op een weiland dat werd geëgaliseerd. [lees verder]

[Door: Jan Thijssen]
In 1999 en 2000 is op het terreein 'De Tienakker' een opgraving uitgevoerd waarbij voor het eerst vast kwam te staan dat het gebied direct ten noorden van het Wijchense Meer van de 1e tot 3e eeuw deel uitmaakte van een Romeinse villa. [lees verder]

[Door: Harry van Enckevort]
Tussen Nijmegen en Cuijk, verscholen in het bos het Heumensoord, bevinden zich de resten van een Romeinse wachtpost. Deze wachtpost in diverse malen archeologisch onderzocht, de laatste maal in 1998. [lees verder]

[Door: Jan Thijssen]
In 1992 kwam het terrein van het voormalig Rooms Katholieke Weeshuis op de Hessenberg in bezit van de Gemeente Nijmegen. Centraal op de heuvel stond toen het restant van een eertijds groot gebouwencomplex, waarin tot 1953 het weeshuis was gehuisvest. [lees verder]

[door Peter C. de Boer]
De twee Kuinderburchten zijn in 1943 en 1951, kort na de drooglegging van de Noordoostpolder archeologisch onderzocht en genieten beide vanaf 1978 de status van archeologisch monument. De eerste burcht is in 1948 gedeeltelijk gereconstrueerd. In 1988 is deze reconstructie aangepast. [lees verder]

[Door: Marc Koenen]
Het oogt als een agressief stripfiguurtje, maar het is de oudste afbeelding van een godheid die tot dusver uit Amerika bekend is. Archeologen vonden de tekening op een ruim 4000 jaar oude schil van een kalebas, deels ingekerfd en deels ingebrand. [lees verder]

Archeoloog Maarten Jansen doet in Mexico al jaren onderzoek naar de beeldtaal van de Mixteken. Ondertussen slaagt hij erin de afstammelingen van dit volk opnieuw kennis te laten maken met hun geschiedenis. [lees verder]

[Door: Hans de Kievith]
Op de locatie Oude Vest - Molenstraat, in de zuidoostelijke hoek van het middeleeuwse stadscentrum van Breda, werd in het voorjaar van 2003 een archeologisch onderzoek uitgevoerd naar de aanwezige resten van de 14e eeuwse Gevangentoren. [lees verder]

[Door: Ria Berkvens]
Tijdens archeologisch onderzoek aan de Markendaalseweg
zijn in de zomer van 2004 de resten gevonden van de 14e eeuwse stadsmuur, een 19e eeuwse kademuur en de fundamenten van een zout- en zeepfabriek uit de 19e eeuw. [lees verder]

Eerder al op de Oude Markt en nu aan de Spuistraat wordt archeologisch onderzoek verricht. Dat heeft te maken met de stedenbouwkundige ontwikkeling (sloop en nieuwbouw), die de
ondergrond verstoort en dus ook de mogelijk aanwezige archeologische waarden. [lees verder]

Klopt het beeld dat de bijbel schetst van de machtige koningen David en Salomon als grondleggers van het Israëlische rijk wel? [lees verder]

Een tweetal artikelen uit de Apeldoornse Courant (tegenwoordig onderdeel van De Stentor) uit februari 2003, over grafheuvels op de Veluwe, de gevaren voor hun voortbetaan en het belang van hun concervering. [lees verder]

Steeds meer gemeenten, planologen en ontwerpers willen het archeologische erfgoed inzetten bij de inrichting van de openbare ruimte. Het blootleggen van de antieke forten en kampdorpen is onmogelijk zonder de authentieke geschiedenis te vervormen. Toch blijken er onder de vlag van het Belvedere-project onvermoede mogelijkheden te bestaan. [lees verder]

Toerisme en cultureel erfgoed hebben elkaar nodig. De relatie tussen deze twee staat echter vaak onder spanning: de een kan de ander ook tot last worden. Een sterke nadruk op het behoud van het erfgoed kan toeristische exploitatie in de weg staan. Dit artikel onderzoekt de mogelijkheden om de grenzen tussen cultuur en toerisme te slechten. [lees verder]

[Door: Frans de Vries]
De boot van Pesse (Dr.), een interessant prehistorisch object dat te zien is in het Drents Museum te Assen, was gedurende 1998 regelmatig in het nieuws. Het laatste artikel uit een serie van 3, afkomstig van Archeoforum. [lees verder]

[Door: Cor Rodenburg]
De boot van Pesse (Dr.), een interessant prehistorisch object dat te zien is in het Drents Museum te Assen, was gedurende 1998 regelmatig in het nieuws.
Het tweede artikel uit een serie van 3, afkomstig van Archeoforum. [lees verder]

[Door: J.R. Beuker & M.J.L.Th. Niekus]
De boot van Pesse (Dr.), een interessant prehistorisch object dat te zien is in het Drents Museum te Assen, was gedurende 1998 regelmatig in het nieuws.
Het eerste artikel uit een serie van 3, afkomstig van Archeoforum. [lees verder]

De legioenen en hulptroepen moesten zoveel mogelijk zelfvoorzienend zijn. Want logistiek was het onmogelijk om een leger, dat rond 100 CE zo'n 300.000 man in dienst had, centraal van wapens, bouwmaterialen en voedsel te voorzien. [lees verder]

Het grensgebied tussen twee forten (castella) bewaken de Romeinen vanuit uitkijktorens. Zo'n wachttoren heeft twee of drie verdiepingen en wordt omgeven door een greppel. In 2003 zijn fundamentresten van vier wachttorens gevonden in Leidsche Rijn. [lees verder]

[Door: prof. Ze'ev Herzog]
De meeste geleerden zijn het er over eens geworden dat de historische gebeurtenissen in de verschillende stadia van de exodus, radicaal verschillen van wat de bijbel vertelt. [lees verder]

[Door: Aschwin Tenfelde]
Waren de koningen David en Salomo werkelijk de machtige en illustere heersers zoals de bijbel ze omschrijft? Volgens enkele Nederlandse archeologen wordt dit idee steeds aannemelijker. Met de bijbel als referentiepunt dateerden ze bodemlagen in Israël en denken dat het oude Israëlische koninkrijk meer dan mythologisch is. [lees verder]

[Door: Marc Koenen]
Mesopotamië was niet de bakermat van steden. Nabij de westkust van India zijn 40 meter onder de zeespiegel sporen gevonden van een nederzetting, compleet met aardewerk, gebroken beelden en bewerkte stukjes hout. Dat hout zou 9500 jaar oud zijn - 4500 jaar ouder dan de eerste steden in Mesopotamië, die tot nu toe als oudste woonplaatsen door het leven gingen. [lees verder]

[Door: Maarten Keulemans]
Een eeuwenoud stalen dreveltje uit het Overijsselse dorpje Heeten zorgt voor een kleine sensatie in de archeologie. Het voorwerp lijkt te bewijzen dat er in de nadagen van de Romeinse tijd bij Raalte op zeer geavanceerde wijze ijzer werd gemaakt. Was Overijssel het Silicon Valley van de Oudheid? [lees verder]

[Door: Margreet Steiner]
Wie wat te weten wil komen over de eet en drinkgewoontes in het verleden moet zich soms letterlijk in een vieze put wagen. Beerputten zijn ware schatkamers van informatie over het leven in de Middeleeuwen. Er zijn in de Nederlandse binnensteden honderden, zo niet duizenden van deze putten opgegraven. Het afval daarin geeft een helder beeld van wat er gegeten werd, hoe er werd gekookt, en welk serviesgoed er op tafel stond. [lees verder]

[Door: Monique Ras-Deege]
Romeinen vonden baden gezond en ontspannend. Hun badgebouwen, de thermen, zijn dan ook in alle uithoeken van het Romeinse rijk terug te vinden. Naast de geslaagde introductie van mediterraan voedsel, wijn, muntgeld, glas en andere zaken, bleek ook het badritueel in de eerste eeuwen na het begin van de jaartelling aan te slaan in onze streken. [lees verder]

[Door: Margreet Steiner]
Meer dan 7000 jaar geleden wandelden de eerste boeren vanuit het oosten ons land binnen en stichtten hun dorpen op de rijke lössgrond van Zuid-Limburg. Zij woonden in grote, houten huizen en maakten fraai aardewerk, versierd met een ingekraste band. Aan deze manier van decoreren hebben ze hun naam te danken. Archeologen spreken van de Bandceramische cultuur. [lees verder]

De voorlopers van het schrift vinden we in het Mesopotamië van ongeveer 3500 BCE. Kleine steentjes van klei werden daar gebruikt voor de registratie van bijvoorbeeld vee. [lees verder]

[Door: Monique Ras-Deege]
Ze bestaan nog, talen die niet (geheel) zijn ontcijferd: de Etruskische taal, Lineair B, runentekens, de Maya-hiërogliefen. Noeste arbeid en dikwijls een dosis geluk moeten helpen bij de ontsluiering van de raadsels. Zo verging het immers ook de Egyptische hiërogliefen, die dankzij de steen van Rosette in 1822 werden ontcijferd. [lees verder]

[Door: Monique Ras-Deege]
In de zomer van 1999 vonden archeologen bij Meteren (gemeente Geldermalsen) de resten van een grafheuvel. De top was er in de loop van de tijd af geploegd, waardoor de heuvel niet meer als zodanig herkenbaar was. Tot dat moment waren grafheuvels in het westelijke rivierengebied van ons land nog niet aangetroffen. Een vondst aan het licht gekomen bij de bouw van de Betuweroute. [lees verder]

[Door: Monique Ras-Deege]
Eind juli 2002 vonden archeologen aan de Druivenlaan in de Haagse nieuwbouwwijk Wateringse Veld een goed bewaard gebleven hondenskelet uit de tweede of derde eeuw CE. Inmiddels is het dier met de omringende grond gelicht en overgebracht naar het Haags Historisch Museum, waar het publiek de conservering van de botten zal kunnen volgen tijdens de lopende dubbeltentoonstelling Hond & Baas. [lees verder]

Vanaf het begin van onze jaartelling verbleven de Romeinen in Vechten. Ze zouden bijna drie eeuwen blijven. Het fort Fectio was de uitvalsbasis voor veldtochten ten noorden van de Rijn en werd daarna waarschijnlijk de belangrijkste plaats binnen de gordel van grensforten. Vanaf de zestiende eeuw zijn veel Romeinse vondsten geborgen en is onderzocht welke resten zich nog in de bodem bevinden. [lees verder]

Het fort in Meinerswijk is een van de vier bekende vroeg-Romeinse versterkingen in ons land. Het werd gebouwd als uitvalsbasis voor de veroveringstochten van de Romeinen in het noorden en kreeg de toepasselijke naam 'fort van Hercules'. [lees verder]

Ooit lag het fort op een verhoging in het landschap, met het zicht op de Rijn. Het Romeinse fort Traiectum ligt nu onder het Domplein, midden in het centrum van Utrecht. Na het vertrek van de Romeinen begint er op deze plek een lange kerkelijke geschiedenis. [lees verder]

Door: Margreet Steiner
Archeologie lijkt bij uitstek een wetenschap die zich met de tastbare werkelijkheid bezighoudt, met echte spullen. Maar schijn bedriegt. In feite draait het om interpretaties en zeer subjectieve veronderstellingen. [lees verder]

[Door: Flierefluiter © 2004]
In het vorige artikel beschreef Flierefluiter hoe onze heidense voorouders veengebieden als heilige plekken beschouwden waar het relatief eenvoudig was om contact te maken met de Andere Wereld. In veel venen zijn offergaven gevonden en hier en daar zelfs cultusplekken. In dit artikel wil ik nader ingaan op grafheuvels als heilige plekken waar de Andere Wereld goed te benaderen is. [lees verder]

[Door: Flierefluiter © 2003]
Op een conferentie in Lunteren kocht Flierefluiter een staf. Hij had hem al eens eerder gezien en kon de verleiding niet voor een tweede keer weerstaan. De staf was zo bijzonder dat hij hem wel moest kopen. Volgens de beschrijving is deze zwarte staf gemaakt van 'veen eik', halfversteend eikenhout dat 6000 jaar in de grond van een Iers veengebied heeft gelegen. Veeneik staat in Ierland bekend als 'Fairy Wood'. [lees verder]

[Door: Flierefluiter © 2004]
Opnieuw een artikel van Flierefluiter.
Dit artikel verscheen eerder in de Wiccan Rede en het gaat over Nederlands' meest indrukwekkende archeologische monumenten: de Hunebedden... [lees verder]

[Door: Flierefluiter © 2004]
In dit artikel vertelt Flierefluiter over de ontwikkeling van offergebied tot tempel. Archeologisch onderzoek wijst er op dat in de steentijd en de bronstijd hele gebieden als heilig werden beschouwd en dat hier offers werden gebracht aan de goden- of geestenwereld. [lees verder]

[Door: Flierefluiter © 2002]
Veel heidense rituelen zijn bij de kerstening opgenomen in de traditie van de christelijke kerk. Kerkelijke feestdagen gaan vaak gepaard met rituelen voor vruchtbaarheid, bescherming en genezing. In het katholieke Zuid-Limburg zijn hiervan nog veel voorbeelden terug te vinden. In dit artikel wil ik vooral ingaan op gebruiken die samenhangen met de acht jaarfeesten. [lees verder]

Newgrange is een neolithisch ganggraf een kilometer of vijftig ten noorden van Dublin. Het heiligdom Newgrange, Bru na Bionne in het Gealic, is al van veraf goed zichtbaar.
Newgrange is gebouwd op een heuveltop en bestaat uit een grafheuvel van ongeveer 14 meter hoog en ruim 80 meter in doorsnee. De heuvel is omgeven met een muur van stenen, deze muur is aan de zuidkant ongeveer 3 meter hoog en gemaakt van witte kwarts, ingelegd met ronde rivierstenen. [lees verder]

Maiden Castle is een heuvelfort in Dorset, Zuidwest-Engeland. Het fort heeft een imposant uiterlijk door de zeven hoge aarden wallen die het plateau omringen. Leonard Cotrell, auteur van tal van archeologische boeken over Egypte, Griekenland, Kreta en het Midden-Oosten classificeerde het ondanks zijn mondiale visie als "quite the most stupendous prehistoric fortress" dat hij zag. De eerste mensen vestigden zich op deze plaats in de Late Steentijd. [lees verder]

'Afgezien van enige mededelingen van mr. C.J. de Lange van Wijngaarden is over de geschiedenis van de Goudse lakenindustrie nog niets gepubliceerd' Deze woorden vormen het begin van Geselschaps artikel "De lakennijverheid" uit 1972. Hij stelde vast dat het gemis aan een behoorlijke geschiedschrijving niet gelegen lag in het feit dat de lakenindustrie onbeduidend was. [lees verder]

Het was een klein artikel in de man-bijt-hond-categorie, maar op mij had het de uitwerking als een magneet: 'Steen van koning Arthur gevonden'. Bij kasteel Tintagel in Cornwall (Engeland) hebben archeologen in augustus 1998 een leisteen gevonden met een verbasterde vorm van de naam Arthur. [lees verder]

Nederland maakte kennis met het roken van tabak in de zestiende eeuw. Dat het aansloeg is een feit; vele schilderijen, onder andere van Jan Steen, tonen tevreden rokers. Roken was hét nieuwe genot. In de zeventiende eeuw stortten vele bedrijfjes zich op de fabricage van kleipijpen. De afzet bleef niet lang beperkt tot de regionale markt. Over de hele wereld worden resten van Hollandse pijpen gevonden. [lees verder]

Men werd overrompeld door deze vondst; kort daarvoor was al een kleinere tufstenen kist gevonden met crematieresten en bijgaven, maar een loden sarcofaag is wel heel bijzonder. De kist lag diep, 3.5 m onder het straatniveau, en precies onderin de nieuw gegraven rioolsleuf. Onder grote belangstelling werd de kist in zijn geheel gelicht en naar een container gebracht op ons toenmalige opgravingsterrein in het Rooie Dorp. [lees verder]

Plaatsnamen herbergen vaak de historische functie van een streek, stad of nederzetting. In veel gevallen wijst de toponiem op een militaire- of verdedigingsfunctie. Zo herinneren Burgh (bij Haamstede), Middelburg, Domburg, Oostburgh en Souburgh, alle in Zeeland, aan de negende-eeuwse vluchtburchten die ter protectie tegen vikingaanvallen zijn gebouwd. Qua aantal vallen deze burchten in het niet bij de Ierse "raths", de aarden ringforten. Naar schatting zijn er ruim 30.000 van deze versterkingen in Ierland gebouwd. [lees verder]

Wie de man van Lent was en wat er met hem gebeurde
In het plaatsje Lent bij Nijmegen is een bijzondere archeologische vondst gedaan. Een grafveld uit de 5e eeuw voor Christus. Nou denk je misschien is dat nu zo bijzonder? Jazeker, het is om meerdere redenen héél bijzonder, het is zelfs een waar mysterie. [lees verder]

ProRail heeft begin november op het werkterrein van project De Kleis te Uitgeest, een acht meter lange kano gevonden, van vermoedelijk zo'n 2500 jaar oud. [lees verder]

Op de Veluwe liggen een drietal ronde of hoefijzervormige aarden wallen die aangeduid worden als 'hunnenschans'. Over de oorsprong van deze wallen in Uddel, Rhenen en Doorwerth is weinig bekend en ze worden door verschillende auteurs en onderzoekers dan ook aangeduid als Romeinse wachtposten, Saksische burchten of vroegmiddeleeuwse ringwalburchten. [lees verder]

Over de historische Kelten is maar weinig met zekerheid bekend. Dat prikkelt de fantasie. Keltologen Bernadette Smelik en Rijcklof Hofman zien het als hun taak om het kaf van het koren te scheiden.
Kelten hebben allemaal een snor en een helm met vleugels op hun hoofd. Ze houden zich bezig met eten, drinken en vechten. Tenzij ze druïde zijn: dan zitten ze met een gouden snoeimes in een boom om maretakken te snijden. Dat beeld van de Galliërs uit de strips van Asterix is het beeld dat de meeste mensen van Kelten hebben. [lees verder]

[Door Wouter van den Berg]
De toekomstige bewoners van de 11.000 woningen die in het gebied van de Waalsprong worden gebouwd, belanden letterlijk op een archeologische schatkamer. Zeven jaar geleden begon de gemeente Nijmegen met een uitgebreid onderzoek naar de bodemschatten die bijna letterlijk voor het oprapen liggen. Een deel zal echter niet boven de grond worden gehaald. [lees verder]

In het overstromingsgevoelige gebied aan de noordzijde van de Waal koos men de hoogste delen uit op om te wonen. Dat verklaart de vondsten uit diverse periode op een langgerekte zandrug onder het Woonpark Oosterhout. De oudste overblijfselen dateren al van vòòr 2000 BCE, uit de jonge steentijd. rond het begin van de jaartelling wordt de zandrug zo intensief benut dat er al in de 1e eeuw een lintbebouwing ontstaat. [lees verder]

Asterix kwam niet verder dan België. Maar nadat Julius Caesar de Galliërs de pan had ingehakt, stootte hij ook door tot het gebied ten zuiden van de Rijn. Zo rond het middenvan de eerste eeuw voor christus vertoonden de eerste Romeinen zich in onze contreien. Dat weten we allemaal doordat Caesar het zelf opschreef. Hij was inderdaad net zo eerzuchtig als hij in de stripboeken wordt afgeschilderd. Het boek dat hij over zijn veldtochten schreef (De Bello Gallico) loopt over van de 'veni, vidi, vici' (ik kwam, zag en overwon). [lees verder]

Archeologen hebben dicht bij de plek waar de Dode Zee-rollen zijn gevonden een mausoleum en een lijkkist ontdekt waarin waarschijnlijk belangrijke leiders uit het vroege christendom zijn begraven. Ze werden gevonden in de heuvels langs de Dode Zee op slechts een paar honderd meter van de grotten waar in 1947 de Dode Zee-rollen werden aangetroffen. De archeologen stuitten ook op een tot dan toe onbekende grot waar ze een mat en een stuk weefsel van geitenhaar aantroffen, die wellicht meer licht kunnen werpen op de bewoners die daar rond de eerste eeuw na Christus leefden. [lees verder]

De bekendste inheemse godin ten tijde van de Romeinen in Nederland was Nehelennia. Haar naam betekent zoveel als 'leidster' en komt uit een taal
die een mengeling is tussen het Keltisch en het Germaans. De streken hier lagen precies op de grens van deze invloedssferen. In tegenstelling tot vele andere inheemse goden en godinnen heeft zij geen Romeinse tegenhangster en vandaar wordt haar naam niet geassocieerd met een 'dubbelgangster'. [lees verder]

"In de afgelopen week hebben archeologen van de Gemeente Vlaardingen niet minder dan 32 graven ontdekt op de locatie 'Gat in de Markt' in Vlaardingen. Van een groot aantal graven is de kist nog helemaal gaaf bewaard gebleven.
Het is gebleken dat de Vlaardingers in de 12e en 13e eeuw hun doden in stro wikkelden. In een 12e-eeuws kindergraf is zelfs textiel ontdekt. Textiel uit deze periode is uiterst zeldzaam. Gezien het grote belang van de vondst hebben de archeologen een week uitstel gekregen om het onderzoek af te ronden. [lees verder]

Advertenties

Uw klik is geld waard!
Help ArcheoNet online
te houden: bezoek de
onderstaande links!

Zoeken met Google

Houd ArcheoNet online! Zoek met Google:

Disclaimer

Nieuwsberichten worden op internet gezocht, uit dagbladen overgenomen of toegestuurd.
Archeonet is niet verantwoordelijk voor de inhoud van de artikelen.

De achtergrondfoto is afkomstig van
Museum Het Valkhof.

Bezoekers

online
StatCounter

Lid van

Directory of
Archaeology Blogs